Ana səhifə
Dermatoloq Fəridə Axundova
Dermatologiya
aprel 24, 2026Hamiləlik bir qadının həyatında həm fiziki, həm də emosional baxımdan ən möcüzəvi və eyni zamanda ən gərgin dövrlərdən biridir. Bu doqquz ay ərzində bədəndə baş verən köklü dəyişikliklər təkcə daxili orqanlara deyil, həm də bədənimizin ən böyük orqanı olan dəriyə ciddi təsir göstərir. Bir çox gələcək ana "hamiləlik parıltısı" gözlədiyi halda, birdən-birə üzündə, kürəyində və ya dekolte nahiyəsində yeniyetməlik illərini xatırladan, lakin daha inadkar sızanaq elementləri ilə qarşılaşır. Peşəkar bir dermatoloq olaraq deyə bilərəm ki, bu vəziyyət tibbi dildə Acne Vulgaris adlanır və hamilə qadınların təxminən yarısında müxtəlif dərəcələrdə özünü göstərir. Hamiləlik zamanı yaranan bu dəri problemləri sadəcə estetik deyil, həm də psixoloji bir yükə çevrilə bilər. Lakin əsas məsələ odur ki, bu dövrdə istifadə olunan hər bir vasitə həm ananın, həm də bətnindəki körpənin sağlamlığı üçün tamamilə təhlükəsiz olmalıdır. Təcrübəli bir dəri həkimi məsləhəti olmadan edilən hər bir müdaxilə arzuolunmaz fəsadlara yol aça bilər.
Bu problemin kökündə dayanan əsas amil hormonal fırtınadır. Hamiləlik başladıqdan dərhal sonra bədəndə progesteron hormonunun səviyyəsi sürətlə yüksəlməyə başlayır. Bu hormon uşaqlığın inkişafı üçün həyati əhəmiyyət kəsb etsə də, dəri üzərində fərqli təsiri var: o, piy vəzilərini stimullaşdıraraq sebum (dəri yağı) istehsalını kəskin artırır. Artan yağ miqdarı ölü dəri hüceyrələri ilə birləşərək məsamələri tıxayır və nəticədə iltihablı sızanaq ocaqları yaranır. Bir dəri həkimi müayinə zamanı çox vaxt pasiyentin dərisinin həddindən artıq parıldadığını və məsamələrin genişləndiyini müşahidə edir. Professional bir dermatoloq bilir ki, bu proses xüsusən birinci və ikinci trimestrdə daha kəskin olur. Çünki bədən hələ yeni hormonal balansa uyğunlaşmağa çalışır. Əgər qadının hamiləlikdən əvvəl də akne meylliliyi olubsa və ya menstrual dövründə səpkilər artırdısa, onun bu dövrdə eyni problemlə qarşılaşma ehtimalı daha yüksəkdir.
Hər bir trimestr dəri üçün yeni bir sınaqdır. Birinci trimestrdə bədən "şok" vəziyyətində olur və hormonların qəfil sıçrayışı dərini tanınmaz hala sala bilər. İkinci trimestrdə isə adətən vəziyyət bir qədər stabilləşir, lakin sebum istehsalı hələ də yüksək olaraq qalır. Üçüncü trimestrdə bəzi qadınlarda sızanaq problemi azalmağa başlayır, lakin bəzilərində əksinə, dərinin həssaslığı artır. Peşəkar bir dermatoloq pasiyentə izah etməlidir ki, hər bir bədən fərqlidir. Bir dəri həkimi üçün ən önəmli tapşırıq bu dövrlərdə dərinin baryer funksiyasını qorumaqdır. Çünki hamiləlik dərini daha nazik və xarici faktorlara qarşı daha müdafiəsiz edir. Hər bir sızanaq sonrası qalan ləkələr isə bu dövrdə daha tünd və qalıcı ola bilər (bu həm də "hamiləlik maskası" və ya xloazma ilə qarışdırılmamalıdır).
Bu bölmə bəlkə də bloqun ən vacib hissəsidir. Çünki kosmetik mağazalarda satılan və normalda çox effektiv olan bəzi maddələr hamiləlik dövründə körpə üçün toksik ola bilər. Bir dəri həkimi olaraq xəbərdarlıq edirəm:
Retinoidlər (Vitamin A törəmələri): İstər ağız yolu ilə (İzotretinoin), istərsə də krem şəklində (Retinol, Tretinoin) istifadəsi qəti qadağandır. Bunlar körpədə anadangəlmə qüsurlara yol aça bilər.
Yüksək dozalı Salisilin turşusu: Gündəlik istifadə olunan yuyucu jellərdə az miqdarda (2%-dən az) olması adətən təhlükəsiz sayılsa da, professional bir dermatoloq məsləhəti olmadan yüksək konsentrasiyalı pilinqlərdən qaçmaq lazımdır.
Hidroxinon: Ləkə açıcı vasitələrdə istifadə olunan bu maddə qana yüksək miqdarda sorulur, ona görə də bu dövrdə istifadəsi tövsiyə edilmir.
Bəzi antibiotiklər: Akne müalicəsində istifadə olunan tetrasiklin qrupu antibiotiklər körpənin sümük və diş inkişafına mənfi təsir edir.
Professional bir dermatoloq hər zaman bu siyahını pasiyentinə təqdim etməli və evdə istifadə etdiyi bütün məhsulların tərkibini yoxlamalıdır. Bir dəri həkimi nəzarəti altında təhlükəsiz alternativlər seçmək həm ananı, həm də övladını qoruyacaqdır.
Hamiləlik zamanı yaranan akne, əsasən androgen hormonlarının və progesteronun piy vəzilərini stimullaşdırması nəticəsində sebum istehsalının kəskin artması ilə əlaqədardır. Bu vəziyyət məsamələrin tıxanmasına və dərinin təbii mikrobiotasında olan bakteriyaların iltihab yaratmasına səbəb olur. Professional bir dermatoloq tərəfindən idarə olunan müalicə prosesində əsas məqsəd, teratogen (körpəyə zərərli) təsiri olmayan vasitələrlə iltihabı söndürmək və dərinin sağlamlığını qorumaqdır. Təcrübəli bir dəri həkimi tərəfindən təyin edilən azelain turşusu, qlikol turşusu və bəzi təhlükəsiz yerli antibiotiklər (məsələn, eritromisin) bu dövrdə ən effektiv və etibarlı həll yollarıdır. Hər bir sızanaq müalicəsi fərdi xarakter daşımalı və dərinin bu həssas dövrdəki xüsusiyyətləri nəzərə alınaraq planlaşdırılmalıdır. Düzgün təmizlik və nəmləndirmə rejimi ilə bu keçici dövrü minimum dəri zədəsi ilə başa vurmaq mümkündür.
Hormonal Təsir: Progesteron piy vəzilərini aktivləşdirərək dərini daha yağlı edir.
Təhlükəsiz Müalicə: Azelain turşusu həm sızanaqları qurudur, həm də hamiləlik ləkələri ilə mübarizə aparır.
Qadağan Olunanlar: Retinoidlər və ağızdan qəbul edilən bəzi dərmanlar körpə üçün risklidir.
Gündəlik Qulluq: Dərini gündə iki dəfədən çox yumaq olmaz, bu dərini daha da qıcıqlandırır.
Dermatoloq Məsləhəti: Hamiləlikdən əvvəl istifadə etdiyiniz hər bir kremi mütləq bir dəri həkimi ilə müzakirə edin.
Bəs onda necə müalicə olunmalı? Sevindirici hal odur ki, hamiləlik zamanı istifadəsi tamamilə təhlükəsiz olan və dərini təmizləməyə kömək edən bir neçə maddə var. Professional bir dermatoloq adətən aşağıdakı variantları nəzərdən keçirir:
Azelain Turşusu: Bu, bəlkə də bir dəri həkimi üçün hamiləlikdə ən yaxşı dostdur. O, həm bakteriyaları öldürür, həm iltihabı azaldır, həm də sızanaq sonrası qalan piqment ləkələrini ağardır. Ən əsası, körpə üçün tamamilə təhlükəsiz sayılır.
Qlikol Turşusu (AHA): Meyvə turşularından olan bu maddə dərinin üst qatını yumşaq şəkildə soyur və məsamələrin tıxanmasının qarşısını alır. Lakin konsentrasiyası 10%-dən yuxarı olmamalıdır.
Eritromisin və Klindamisin: Əgər iltihab çox dərindirsə, bir dəri həkimi bu qrupdan olan yerli (krem şəklində) antibiotikləri təyin edə bilər.
Benzoyl Peroxide: Az miqdarda və yalnız səpkinin üzərinə tətbiq edildikdə bir çox dermatoloq tərəfindən icazə verilən bir maddədir.
Bu vasitələri istifadə edərkən belə, dərinin qurumaması üçün mütləq su əsaslı, komedogen olmayan bir nəmləndirici istifadə olunmalıdır. Hamiləlik dərini susuzlaşdıra bildiyi üçün nəmləndirmə sızanağın sağalma prosesini sürətləndirir.
Gələcək analar üçün ideal dəri qulluğu sadəlik üzərində qurulmalıdır. Hər bir sızanaq üçün ayrı bir eksperiment aparmaq yerinə, sabit bir rutin seçilməlidir. Professional bir dermatoloq olaraq tövsiyə etdiyim gündəlik rejim belədir:
Yumşaq Təmizləmə: Səhər və axşam dərini pH balanslı, sabunsuz bir gel ilə yuyun. Dərini gıcırtıya qədər yumaq sebum istehsalını daha da artıracaq.
Tonizasiya (isteğe bağlı): Əgər dəri çox yağlıdırsa, alkoqolsuz, gül suyu və ya az miqdarda qlikol turşusu olan toniklərdən istifadə etmək olar.
Müalicə: Bir dəri həkimi tərəfindən yazılmış azelain turşusu və ya təhlükəsiz antibiotikli kremi çəkin.
Nəmləndirmə: "Oil-free" (yağsız) etiketli nəmləndiricilər dərinin baryerini qoruyur.
Günəşdən Qorunma: Hamiləlik zamanı günəş şüaları həm sızanaq izlərini, həm də hamiləlik ləkələrini tündləşdirir. Fiziksel filtrləri (Sink oksid və ya Titan dioksid) olan SPF kremlər körpə üçün ən təhlükəsizidir.
Hamiləlik dövründə qidalanma təkcə körpənin inkişafı üçün deyil, həm də dərinin vəziyyəti üçün önəmlidir. Bir çox qadında şirin və ya unlu məmulatlara qarşı aşırı istək yaranır. Lakin bir dəri həkimi sizə deyəcək ki, yüksək glisemik indeksli qidalar (şirniyyatlar, ağ çörək) insulin səviyyəsini artıraraq sızanaq ocaqlarını daha da alovlandırır. Bol su içmək dərinin elastikliyini qoruyur və toksinlərin atılmasına kömək edir. Professional bir dermatoloq həmçinin stressin dəriyə təsirini vurğulayır. Stress kortizol ifrazını artırır ki, bu da birbaşa yağ vəzilərini stimullaşdırır. Yüngül gəzintilər, prenatal yoqa və kifayət qədər yuxu dərinin daha parlaq və təmiz olmasına kömək edəcək.
Bəlkə də ən böyük səhv aynanın qarşısında durub həmin iltihablı sızanaq elementini sıxmağa çalışmaqdır. Hamiləlik dövründə dərinin regenerasiya (yenilənmə) qabiliyyəti bir qədər fərqli işləyir. İltihabın daxilinə müdaxilə etmək infeksiyanın daha geniş əraziyə yayılmasına və ən pisi, ömürlük qalacaq çapıqlara səbəb ola bilər. Bir dəri həkimi olaraq hər zaman deyirəm: "Yaxşı bir akne müalicəsi, heç vaxt ona toxunmamaqla başlayır". Əgər səpki çox ağrılıdırsa, professional bir dermatoloq onu xüsusi steril üsullarla təmizləyə və ya iltihabı azaldan yerli kompreslər təyin edə bilər.
Bir çox ana ümid edir ki, doğuşdan dərhal sonra bütün sızanaq problemləri möcüzəvi şəkildə yox olacaq. Lakin hormonların normala qayıtması bir neçə ay çəkə bilər. Əgər ana südü ilə qidalandırırsınızsa, hələ də bir çox dərman vasitələri (retinoidlər kimi) qadağan olaraq qalır. Çünki bu maddələr ana südü vasitəsilə körpəyə keçə bilər. Bir dəri həkimi südvermə dövründə də eyni ehtiyatlı yanaşmanı davam etdirməyi tövsiyə edir. Professional bir dermatoloq nəzarətində davam edən müalicə tədricən dərinin əvvəlki sağlamlığına qayıtmasını təmin edəcəkdir.
Hamiləlik dövründə üzünüzdə yaranan səpkilər sizin üçün sadəcə keçici bir mərhələ olmalıdır. Bu möhtəşəm dövrün dadını çıxarmağınıza daxili narahatlıqların mane olmasına icazə verməyin. Bir dermatoloq tərəfindən düzgün təyin edilmiş təhlükəsiz qulluq vasitələri ilə həm özünüzü gözəl hiss edə bilərsiniz, həm də körpənizin sağlamlığını qoruya bilərsiniz. Unutmayın ki, internetdə oxuduğunuz hər bir "möcüzəvi" maska və ya ev şəraitində hazırlanan üsullar sizin dərənizə uyğun olmaya bilər. Professional bir dəri həkimi rəyi hər zaman ən etibarlı yoldur. Özünüzə və dərinizə bu həssas dövrdə layiq olduğu qayğını göstərin. Hər bir sızanaq gedər, amma sizin gələcək övladınızla keçirdiyiniz bu ilk bağların xatirəsi qalar. Sağlam və parlaq bir dəri ilə bu xoşbəxt günlərin dadını çıxarın.
Dermatoloq Dr. Fəridə Axundova
☎️Əlaqə: 055 250 39 46
🎥YouTube: DERMATOLOQ Dr. Fəridə Axundova
🌐Veb sayt: www.sizanaq.az
06 fev 2026
