Ana səhifə
Dermatoloq Fəridə Axundova
Sızanaq Müalicəsi
may 20, 2026Hər il mövsümlər dəyişdikdə, təkcə qarderobumuzu deyil, həm də dərinin ehtiyaclarını yeniləməli olduğumuzu çox vaxt unuduruq. İnsanlar çox zaman elə düşünürlər ki, üzlərindəki ani parlamalar, quruluqlar və ya qəfil peyda olan sızanaq problemləri yalnız qidalanma və ya stresslə bağlıdır. Halbuki, meteoroloji dəyişikliklər dərimizin ən yaxın dostu və ya ən böyük düşməni ola bilər. Professional bir dermatoloq kimi, xüsusən payızın soyuğuna və ya yayın istisinə keçid dövrlərində pasiyentlərimdən gələn "dərim niyə bir gecədə dəyişdi?" suallarını çox eşidirəm. Bir dəri həkimi olaraq deyə bilərəm ki, havanın rütubəti, temperaturu və günəşin şüalanma intensivliyi dərinin yağ istehsalını və regenerasiya sürətini birbaşa idarə edir. Bu yazıda hava dəyişiminin dəri sağlamlığına necə təsir etdiyini və mövsümi sızanaq problemlərini necə nəzarətdə saxlaya biləcəyinizi elmi, lakin sadə bir dillə izah edəcəyik.
İqlimin kəskin dəyişməsi dərinin "lipid baryeri" üçün bir sınaqdır. Yaydan payıza keçid zamanı havanın rütubəti azaldıqda, dəri daha sürətlə nəm itirir. Bu quruluq dərini qorumaq üçün piy vəzilərini daha çox yağ (sebum) ifraz etməyə məcbur edir. Bu isə öz növbəsində sızanaq yaranması üçün ideal bir mühit hazırlayır. Bir dermatoloq olaraq müşahidə edirəm ki, pasiyentlər dərinin səthindəki bu yağlanmanı görəndə onu sabunla yumağa çalışırlar, lakin bu, vəziyyəti daha da pisləşdirir. Təcrübəli bir dəri həkimi pasiyentinə dərinin quruluğuna deyil, baryer funksiyasının bərpasına köklənməyi tövsiyə etməlidir.
Bundan əlavə, isti havadan soyuq havaya keçid damarların büzülməsinə və genişlənməsinə səbəb olur. Bu da üz nahiyəsində qızartılara və bəzi hallarda xroniki sızanaq formalarının daha qabarıq görünməsinə yol açır. Professional bir dermatoloq üçün bu dəyişikliklər gözləniləndir, lakin pasiyentlər üçün narahatlıq mənbəyidir. Bir dəri həkimi nəzarətində düzgün nəm balansını qorumaq, mövsümi keçidlərin dərini zədələməsinin qarşısını alan yeganə effektiv strategiyadır.
Mövsümi hava dəyişimi, havanın rütubəti, temperaturu və hava keyfiyyətinin kəskin dəyişməsi nəticəsində dərinin lipid baryerinin pozulması və sebum ifrazının qeyri-sabitləşməsi prosesidir. Xüsusən rütubətin ani düşməsi və ya yüksəlməsi dərinin özünü qorumaq üçün ifrat yağ istehsal etməsinə səbəb olur ki, bu da məsamələrin tıxanması və sızanaqların meydana gəlməsi ilə nəticələnir. Professional dermatoloqlar hesab edir ki, bu dövrlərdə dərinin ekoloji dəyişikliklərə uyğunlaşması üçün qulluq rutinlərinin tənzimlənməsi şərtdir. Dərinin baryerini qorumaq, mövsümi sızanaqların şiddətini və tezliyini azaltmaq üçün vacibdir. Bir dəri həkimi tərəfindən idarə olunan bu proses, dərinin bütün mövsüm boyu sağlam qalmasını təmin edən kompleks yanaşmanı əhatə edir.
Rütubətin təsiri: Quru hava dərini susuzlaşdıraraq sebum ifrazını artırır.
Temperatur şoku: Soyuqdan istiyə və ya əksinə keçid damar genişlənməsinə səbəb olur.
Toz və çirklənmə: Mövsümi küləklərlə gələn toz hissəcikləri məsamələrə dolur.
Fotohəssaslıq: Mövsümə görə dəyişən günəş şüaları dərinin iltihabına səbəb ola bilər.
Pəhrizin rolu: Mövsümi qidalanma dəyişiklikləri də dəri sağlamlığına təsir göstərir.
Yaz və yay aylarında hava daha rütubətli olduqda, dəri özünü təmizləməkdə çətinlik çəkir. Tərləmə və havadakı rütubət, dərinin səthindəki bakteriyaların daha sürətli çoxalmasına şərait yaradır. Professional bir dermatoloq bu dövrdə "yüngül teksturalı" məhsulların istifadəsini tövsiyə edir. Sızanaq problemi yaşayan pasiyentlərimə hər zaman deyirəm: ağır, yağlı kremlərdən qaçın və su əsaslı nəmləndiricilərə üstünlük verin. Bir dəri həkimi olaraq, yayın istisində dərinizi təmiz saxlamağın, sızanaqdan qorunmağın ilk addımı olduğunu vurğulayıram.
Yaz aylarında günəş kremlərinin seçimi də birbaşa sızanaqla bağlıdır. Yanlış günəş kremi seçmək, ən az günəşin özü qədər zərərlidir. Professional bir dermatoloq tərəfindən tövsiyə olunan "non-comedogenic" (məsamə tıxamayan) günəş kremləri, yayda sızanaqdan qaçmaq üçün əvəzolunmazdır. Bir dəri həkimi olaraq müşahidə edirəm ki, yayda düzgün qulluq edən pasiyentlərimdə payızda daha az sızanaq problemi yaranır.
Hava soyumağa başladıqda isə vəziyyət tamamilə dəyişir. Quru hava və evlərdəki isitmə sistemləri dərini tamamilə susuzlaşdırır. Bu zaman dəri özünü qorumaq üçün daha çox sebum ifraz edir və bu yağ, ölü hüceyrələrlə qarışaraq sızanaq meydana gətirir. Bir dermatoloq müayinəsində pasiyentlərimə deyirəm: "Qışda dəriniz qurudursa, bu, onun nəmlənmiş olduğu demək deyil". Professional bir dəri həkimi olaraq mən qış aylarında keramidlər və hyaluron turşusu tərkibli məhsulları pasiyentlərimin rutinlərinə daxil edirəm.
Qışda da sızanaq problemi yaşayanlar üçün ən böyük səhv, dərini çox sərt bir şəkildə soymaqdır. Bu, sadəcə dərinin daha çox zədələnməsinə gətirib çıxarır. Professional bir dermatoloq balanslı bir yanaşma təklif edir: həm nəmləndirici, həm də sızanaq əleyhinə yumşaq aktivlər. Bir dəri həkimi kimi mənim əsas məqsədim pasiyentin dərisinin baryerini qoruyaraq, sızanaq ocaqlarını söndürməkdir.
Mövsüm dəyişdikdə rutin dəyişməlidir. Professional bir dermatoloq pasiyentlərinə məhsulların sıxlığını mövsümə görə təyin etməyi öyrədir. Bir dəri həkimi olaraq mən, payızda daha çox hüceyrə yeniləyici (retinoid kimi), yazda isə daha çox antioksidant və qoruyucu məhsullara üstünlük verirəm. Sızanaq problemi olan pasiyentlər üçün mövsümi keçidlərdə həkim nəzarəti həyati əhəmiyyət kəsb edir.
Bir dermatoloq olaraq pasiyentlərimə tövsiyəm:
Mövsüm dəyişən kimi məhsullarınızı birdən-birə dəyişməyin, tədricən keçid edin.
Sızanaq üçün istifadə etdiyiniz dərmanları həkiminizlə məsləhətləşmədən kəsməyin.
Dərinizdəki qızarıqlıqları adi bir şey kimi görməyin, bir dəri həkimi ilə məsləhətləşin.
Su qəbulunu mövsümdən asılı olmayaraq sabit saxlayın.
İstər isti, istərsə də soyuq olsun, sızanaq mübarizəsi bir intizam işidir. Professional bir dermatoloq ilə əməkdaşlıq edərək, siz dərinizi xarici hava dəyişikliklərinə qarşı immunitetli edə bilərsiniz. Bir dəri həkimi olaraq mən hər zaman pasiyentlərimə deyirəm: dəriniz sizin ən sadiq göstəricinizdir; ona göstərdiyiniz diqqəti o, ən sağlam formada sizə qaytaracaq.
Dermatoloq Dr. Fəridə Axundova
☎️Əlaqə: 055 250 39 46
🎥YouTube: DERMATOLOQ Dr. Fəridə Axundova
🌐Veb sayt: www.sizanaq.az
06 fev 2026
