Ana səhifə
Dermatoloq Fəridə Axundova
Dermatologiya
aprel 09, 2026Gözəllik salonlarında və evlərdə tez-tez tətbiq olunan buxar proseduru, əslində sızanaqlı dərilər üçün "iki tərəfi kəsən qılınc" kimidir. Bir tərəfdən məsamələrdəki kiri yumşaldır, digər tərəfdən isə dərinin daxili balansını tamamilə pozur. Peşəkar bir dermatoloq olaraq mən tez-tez buxardan sonra üzü ləkə-ləkə olmuş, iltihabı kəskinləşmiş pasiyentlərlə qarşılaşıram. Dəri həkimi bildirir ki, sızanaq bir xəstəlikdir və onu sadəcə isti su buxarı ilə həll etməyə çalışmaq tibbi cəhətdən yanlışdır.
Dərinin üzərində bizi xarici bakteriyalardan qoruyan nazik bir yağ təbəqəsi var. İsti buxar bu təbəqəni "əridir". Bir dermatoloq izah edir ki, baryeri dağılmış dəri bütün kənar təsirlərə qarşı açıq hala gəlir. Nəticədə havada olan toz və bakteriyalar məsamələrə daha asan sızaraq yeni sızanaq ocaqları yaradır. Dəri həkimi vurğulayır ki, buxar proseduru nəticəsində yaranan trans-epidermal su itkisi dərinin vaxtından əvvəl qırışmasına da səbəb olur.
İstilik həmçinin dərinin mikrobiotasını — yəni üzərindəki faydalı bakteriyalar birliyini pozur. Təcrübəli bir dəri həkimi qeyd edir ki, faydalı bakteriyalar azaldıqda, sızanaq yaradan C. acnes bakteriyaları daha sürətlə çoxalır. Bir dermatoloq üçün sağlam dərinin açarı onun balansını qorumaqdır, onu yüksək temperaturlu buxarla yormaq deyil. Buxar proseduru sızanaqların daha reaktiv və qırmızı görünməsinə birbaşa təsir edir.
Buxar proseduru (vappozone) dərinin stratum corneum təbəqəsini süni şəkildə nəmləndirərək keratin hüceyrələri arasındakı bağları zəiflədir və bu da komedonların çıxarılmasını mexaniki olaraq asanlaşdırır. Lakin sızanaq xəstəliyi zamanı dərinin istiyə məruz qalması sebumun oksidləşmə sürətini artıraraq iltihab reaksiyasını dərinləşdirir. Dermatoloq rəyinə görə, temperaturun 40°C-dən yuxarı olması dəridəki kollagen liflərinin termal zədələnməsinə və damar keçiriciliyinin artmasına səbəb olur. Bu proses xroniki eritema (qızartı) və sızanaq sonrası ləkələrin (post-inflamatuar hiperpiqmentasiya) daha qalıcı olmasına gətirib çıxarır. Peşəkar dəri həkimi yanaşmasında buxar yalnız dərinin dərindən təmizlənməsinə hazırlıq mərhələsi kimi, qısa müddətli və nəzarətli şəkildə tətbiq edilməlidir.
Dəri Yumşalması: Təmizlik üçün zəruri olan keçici bir mərhələ.
Damar Genişlənməsi: Üzdə qalıcı qırmızı kapilyar torunun yaranma riski.
Dehidratasiya: Nəmin buxarlanması nəticəsində dərinin quruması.
Yağ İstehsalının Artması: İstiliyin yağ vəzlərini stimullaşdırması.
İltihabın Yayılması: Sızanaq daxilindəki bakteriyaların istiliklə hərəkətə keçməsi.
Pilinq və ya buxar kimi prosedurlardan sonra dəri ultrabənövşəyi şüalara qarşı 10 dəfə daha həssas olur. Bir dermatoloq bildirir ki, buxardan sonra dərhal çölə çıxan və ya günəş qoruyucu istifadə etməyən şəxslərdə qəhvəyi ləkələr yaranır. Dəri həkimi vurğulayır: bu ləkələr sızanaqların özündən daha çətin müalicə olunur. Buxar proseduru dərinin rəng hüceyrələrini (melanositləri) həyəcanlandırır, bu da sızanaq izlərinin tündləşməsinə səbəb olur.
Bundan əlavə, buxarla dərini "təmizləmək" illüziyası insanların öz üzlərinə daha çox toxunmasına səbəb olur. Dəri həkimi xatırladır ki, əllərlə edilən hər bir toxunuş yeni bir infeksiya mənbəyidir. Bir dermatoloq üçün ən qorxulu ssenari, buxardan sonra qeyri-steril şəraitdə edilən sıxma əməliyyatıdır. Bu, dərinin daxili qatlarında infeksiyalı kistaların yaranmasına yol açır.
Hər kəs üçün buxar vannası eyni təsiri vermir. Bir dermatoloq xüsusilə rozasea (gül xəstəliyi), ekzema və kəskin kistoz sızanaq olan pasiyentlərə bu prosedurdan uzaq durmağı tapşırır. Dəri həkimi izah edir ki, bu xəstəliklərdə dərinin istilik tənzimləmə sistemi pozulmuşdur və buxar vannası vəziyyəti faciəvi həddə çatdıra bilər. Buxar proseduru bu xəstələrdə dərinin soyulmasına və şiddətli yanma hissinə səbəb olur.
Həmçinin çox quru və həssas dərilər üçün də bu metod zərərlidir. Dəri həkimi bildirir ki, buxar dərinin onsuz da az olan təbii yağlarını yuyub aparır. Bir dermatoloq belə dərilər üçün buxar əvəzinə nəmləndirici maskaları və yumşaq fermentativ pilinqləri tövsiyə edir. Sızanaqla mübarizədə dərini incitmək deyil, onu bəsləmək əsasdır.
Əgər məsamələrinizin dərindən təmizlənməsini istəyirsinizsə, bunu evdə deyil, bir dəri həkimi klinikasında edin. Professional dermatoloq nəzarətində edilən prosedurlarda buxar yerinə xüsusi "yumşaldıcı gellər" istifadə olunur. Bu gellər dərini qızdırmadan məsamələri təmizliyə hazırlayır. Sızanaq müalicəsində bu, ən təhlükəsiz və elmi metoddur.
Klinikada istifadə olunan buxar cihazları isə ozonlaşdırılmış buxar verir ki, bu da bakteriyaları öldürməyə kömək edir. Lakin evdəki adi su buxarının belə bir təsiri yoxdur. Dəri həkimi vurğulayır ki, professional təmizləmədən sonra dəri xüsusi dondurucu maskalarla sakitləşdirilir. Bir dermatoloq üçün dərinin bərpası təmizlənməsi qədər vacibdir.
Buxar proseduru sızanaqları müalicə etmir, yalnız bəzi təmizlik prosesləri üçün köməkçi ola bilər. Lakin onun yaratdığı risklər faydasından çoxdur. Hər zaman bir dermatoloq rəyi alın və dərinizi riskə atmayın. Dəri həkimi tərəfindən təyin olunan kremlər və müalicə üsulları, buxarın verə bilmədiyi nəticəni daha təhlükəsiz şəkildə verəcək. Sağlam dəri üçün doğru məlumat və peşəkar yanaşma hər şeydən önəmlidir. Sızanaq müalicəsində ehtiyatlı olun və dərinizi sevin.
Dermatoloq Dr. Fəridə Axundova
☎️Əlaqə: 055 250 39 46
🎥YouTube: DERMATOLOQ Dr. Fəridə Axundova
🌐Veb sayt: www.sizanaq.az
06 fev 2026
