Ana səhifə
Dermatoloq Fəridə Axundova
Dermatologiya
aprel 09, 2026Dəri problemləri içərisində akne vulgaris həm fiziki, həm də psixoloji narahatlıq yaradan ən yayğın xəstəliklərdən biridir. İltihablı səpkiləri ev şəraitində sakitləşdirmək üçün tez-tez buz tətbiqinə müraciət edilir. Lakin bir dermatoloq olaraq bildirməliyəm ki, bu metod hər kəs üçün uyğun deyil. Bəzi hallarda soyuq tətbiqi dərinin qan dövranını pozaraq sağalma prosesini daha da çətinləşdirir. Dəri həkimi bildirir ki, sızanaq ocaqlarına nəzarətsiz buz qoymaq dərinin həssaslığını artıra bilər.
Bir çox insan elə düşünür ki, buz bakteriyaları məhv edir. Lakin peşəkar bir dermatoloq izah edir ki, aşağı temperatur bakteriyaların aktivliyini azaltsa da, onları tamamilə yox etmir. Əksinə, buz dərinin qoruyucu baryerini zəiflətdikdə, akne vulgaris daha aqressiv hala gələ bilər. Dəri həkimi müayinələrində buzun yaratdığı mikro-yanıqlar səbəbindən yaranan hiperpiqmentasiya ləkələrinə tez-tez rast gəlinir.
Həmçinin, buz tətbiqi dərinin metabolik proseslərini ləngidir. Bir dermatoloq üçün dərinin özünü bərpa etməsi üçün normal qan dövranı şərtdir. Buz isə qan damarlarını kəskin daraldaraq həmin nahiyəyə qidalandırıcı maddələrin və oksigenin çatmasını çətinləşdirir. Bu, akne vulgaris səbəbindən zədələnmiş toxumaların regenerasiyasını ləngidir və post-akne çapıqlarının yaranma riskini artırır. Hər bir dəri həkimi soyuq tətbiqinin limitli olmasını tapşırır.
Akne vulgaris və ya nodulyar akne elementlərinin idarə olunmasında lokal buz tətbiqi, toxuma ödemini azaldan və iltihabi infiltratın sorulmasını stimullaşdıran bir "hidro-krioterapiya" növüdür. Bu metodun əsas terapevtik təsiri damarların qısa müddətli sıxılması və ardınca gələn reaktiv genişlənmə sayəsində mikrosirkulyasiyanın müvəqqəti aktivləşdirilməsidir. Lakin peşəkar dermatoloq yanaşmasına görə, buzun birbaşa tətbiqi epidermal keratinositlərin termal şoka düşməsinə və dərinin lipid baryerinin destruksiyasına səbəb ola bilər. Dəri həkimi tərəfindən tövsiyə olunan təhlükəsizlik qaydalarına əsasən, buz tətbiqi yalnız aktiv iltihab fazasında, gündə maksimum iki dəfə və dərinin bütövlüyü pozulmadığı hallarda tətbiq olunmalıdır.
Temperatur Şoku: Dərinin ani soyuğa verdiyi neqativ cavab reaksiyası.
Buz Yanığı: Dəri səthində yaranan qabıqlanma və qızartı.
Ləkə Riski: İltihablı nahiyədə qan dövranının pozulması ilə yaranan tündləşmə.
Müvəqqəti Rahatlıq: Buzun problemi həll etməyib yalnız gizlətməsi.
Bakterial Çoxalma: Buzun əriməsi ilə yaranan nəm mühitdə bakteriyaların aktivləşməsi.
Akne vulgaris üçün buz tətbiq edərkən ən böyük qorxu buz yanığıdır. Bir dermatoloq bildirir ki, əgər buzdan sonra dərinizdə ağrılı qızartı, uyuşma və ya suluqlar yaranırsa, bu ciddi zədələnmə əlamətidir. Dəri həkimi belə hallarda dərhal soyuq tətbiqini dayandırmağı və bərpaedici kremlər (pantenol və s.) istifadə etməyi məsləhət görür. Buz heç vaxt açıq yara və ya partlamış sızanaq üzərinə qoyulmamalıdır.
Dərinizin tipini bilmək də vacibdir. Çox quru və ya rozaseaya meyilli dərilərdə buz tətbiqi vəziyyəti daha da pisləşdirə bilər. Bir dermatoloq belə pasiyentlərə buz əvəzinə soyudulmuş metal qaşıq və ya xüsusi kosmetik buz kürələrindən istifadə etməyi deyir. Dəri həkimi izah edir ki, bu vasitələr dərini dondurmadan sadəcə sərinlədir, bu da akne vulgaris qızartısını daha təhlükəsiz şəkildə azaldır.
Bir çox dermatoloq adi su buzu əvəzinə müalicəvi buzların tərəfdarıdır. Məsələn, yaşıl çay və ya kəklikotu dəmləməsindən hazırlanan buz kubları antibakterial təsir göstərə bilər. Dəri həkimi bildirir ki, yaşıl çayın tərkibindəki antioksidantlar akne vulgaris iltihabını daha sürətlə yatırır. Lakin bir dermatoloq olaraq mən bu qarışıqlara qarşı allergiyanızın olub-olmadığını yoxlamağı tövsiyə edirəm.
Dərini buzla təmizləmək dərinin tonusunu artıra bilər, lakin bu, əsas müalicəni əvəz etməməlidir. Dəri həkimi vurğulayır: əgər akne vulgaris daxili (hormonal və ya həzm sistemi) səbəblərdən qaynaqlanırsa, üzünüzə nə qədər buz qoyursunuzsa qoyun, yeni sızanaq elementləri çıxmağa davam edəcək. Peşəkar bir dermatoloq həmişə kompleks müalicə proqramı hazırlayır.
Buz tətbiqi akne vulgaris üçün "sehirli çubuq" deyil. O, yalnız kəskin iltihabı müvəqqəti olaraq sakitləşdirmək üçün istifadə olunan bir ev metodudur. Buzun risklərini nəzərə alaraq, onu hər zaman bir bariyerlə və qısa müddətli tətbiq edin. Əgər sızanaqlarınız keçmirsə və ya daha da pisləşirsə, mütləq bir dermatoloq mütəxəssisinə müraciət edin. Unutmayın ki, sağlam dərinin yolu peşəkar dəri həkimi məsləhətindən və doğru diaqnozdan keçir.
Dermatoloq Dr. Fəridə Axundova
☎️Əlaqə: 055 250 39 46
🎥YouTube: DERMATOLOQ Dr. Fəridə Axundova
🌐Veb sayt: www.sizanaq.az
06 fev 2026
