Bir çox gənc və yetkin pasiyent dərinin təmizliyinə nə qədər diqqət yetirsə də, dayanmadan çıxan sızanaqlardan şikayət edir. Professional bir dermatoloq üçün bu vəziyyətin cavabı çox vaxt dərinin dərinliyində, DNT molekullarımızda gizlənir. "Niyə mənim üzümdə bu qədər çox sızanaq çıxır?" sualının cavabı bəzən köhnə bir ailə albomundadır. Genlərimiz dərinin nəinki tipini (yağlı, quru, qarışıq), həm də onun bakteriyalara və iltihaba qarşı necə reaksiya verəcəyini təyin edir. Bir dəri həkimi olaraq mən hər gün genetik akne ilə mübarizə aparan yüzlərlə pasiyentə kömək edirəm. Professional bir dermatoloq olaraq bildirməliyəm ki, genetik kodlar bir hökm deyil, sadəcə bir bələdçidir. Bu bloqda biz irsi sızanaqların mexanizmini və bir dəri həkimi köməyi ilə bu kodları necə "sakitləşdirməyi" öyrənəcəyik.
Dərimizin yağı (sebum) əslində dərini qorumaq üçün lazımdır. Lakin professional bir dermatoloq analizlərində görürük ki, genetik meylli şəxslərdə yağ vəziləri həm sayca çoxdur, həm də həcmcə böyükdür. Bir dəri həkimi bu vəziyyəti "seborreya" olaraq xarakterizə edir. Valideynlərdən keçən genlər bu vəzilərin dayanmadan çalışmasına əmr verir. Nəticədə hər bir məsamə yağla dolur və hər bir sızanaq üçün münbit şərait yaranır. Professional bir dermatoloq bu hiperaktivliyi cilovlamaq üçün spesifik preparatlar təyin edir. Bir dəri həkimi nəzarətində yağ istehsalı balanslaşdıqda, genetik meyllilik öz gücünü itirməyə başlayır. Sizin hər bir sızanaq probleminiz əslində bu yağ vəzilərinin nizamsız işinin nəticəsidir.
Hər kəsin məsaməsi tıxana bilər, lakin hər kəsdə bu iltihaba çevrilmir. Professional bir dermatoloq qeyd edir ki, immunitet sistemimizin bakteriyalara verdiyi reaksiya tamamilə genetikdir. Bir dəri həkimi olaraq müşahidə edirəm ki, bəzi insanlarda orqanizm C. acnes bakteriyasına qarşı çox kəskin iltihabi reaksiya verir. Bu zaman yaranan hər bir sızanaq böyük, ağrılı və kistoz xarakterli olur. Professional bir dermatoloq bu həddindən artıq immun reaksiyasını sakitləşdirmək üçün müalicəyə anti-inflamatuar (iltihab əleyhinə) agentlər əlavə edir. Bir dəri həkimi bilir ki, genetik meylli dərilərdə iltihabı söndürmək, xəstəliyin kökünü kəsmək deməkdir.
Tədqiqatlar göstərir ki, əgər sizin birinci dərəcəli qohumlarınızda ağır akne varsa, sizin də oxşar aqibəti yaşama ehtimalınız dörd dəfə daha çoxdur. Professional bir dermatoloq bu vəziyyəti "ailə klasteri" adlandırır. Bir dəri həkimi pasiyentin ailə tarixçəsini öyrənərkən, sızanaqların neçə yaşda başladığını və nə qədər davam etdiyini xüsusi qeyd edir. Çünki genetik akne bəzən 40 yaşına qədər davam edə bilər (adult acne). Professional bir dermatoloq bu uzunmüddətli prosesi idarə etmək üçün xroniki müalicə planları qurur. Bir dəri həkimi olaraq deyə bilərəm ki, bu cür irsi hallarda pasiyentin səbri və həkimə olan etibarı müalicənin yarısıdır. Hər bir sızanaq əslində daxili bir "proqramın" işidir və biz o proqramı yenidən yazmalıyıq.
İrsi sızanaqların müalicəsində professional bir dermatoloq çox vaxt daha güclü tərkiblərə müraciət edir. Məsələn, retinoidlər dərinin genetik olaraq pozulmuş hüceyrə yenilənməsini qaydaya salan ən effektiv vasitədir. Bir dəri həkimi olaraq mən pasiyentlərimə izah edirəm ki, retinoidlər hüceyrə nüvəsinə təsir edərək genlərin dəridəki ifadəsini dəyişdirə bilir. Bu, elmdə inqilabdır! Professional bir dermatoloq nəzarətində keçən bu müalicə, hər bir sızanaq ocağını kökündən yox edir. Bir dəri həkimi olaraq vurğulayıram: genetik akne "adi" deyil, o, professional yanaşma tələb edən tibbi bir vəziyyətdir. Müasir dermatoloq protokolları sayəsində artıq heç bir gənc valideynlərinin yaşadığı ağır dəri problemlərini yaşamağa məcbur deyil.
Yalnız genlər deyil, bizim həyat tərzimiz də bu genlərin aktivləşməsinə səbəb olur. Professional bir dermatoloq buna "epigenetika" deyir. Məsələn, sizin genetik meylliliyiniz ola bilər, lakin düzgün qidalanma, az stress və doğru dəri həkimi baxımı ilə bu genləri "yuxuda" saxlaya bilərsiniz. Hər bir sızanaq əslində genlərinizin xarici faktorlara verdiyi cavabdır. Professional bir dermatoloq sizə bu faktorları necə idarə edəcəyinizi öyrədir. Bir dəri həkimi olaraq məsləhətim budur: genetikadan qorxmayın, onunla necə davranacağınızı öyrənin. Düzgün seçilmiş təmizləyici vasitə və günəş qoruyucu belə genetik meylliliyin dərini qocaltmasının qarşısını ala bilər.
Sonda qeyd etmək lazımdır ki, Akne Vulgarisin genetikası mürəkkəb olsa da, çarəsiz deyil. Professional bir dermatoloq sizin ailə tarixçənizi analiz edərək sizə ən uyğun qorunma divarını quracaqdır. Bir dəri həkimi ilə mütəmadi məsləhətləşmələr sizin hər bir sızanaq probleminizdən daha güclü olmağınızı təmin edəcək. Genləriniz sizin dərənizin taleyini deyil, yalnız başlanğıc nöqtəsini təyin edir. Sonu isə siz və sizin professional dermatoloq bərabər yazacaqsınız. Bir dəri həkimi olaraq bildirmək istəyirəm ki, elm hər gün irəliləyir və biz artıq genetik akne ilə mübarizədə qalib gəlirik. Dərənizə sevgi ilə yanaşın və onu bir professional dermatoloq əllərinə etibar edin.
Dermatoloq Dr. Fəridə Axundova
☎️Əlaqə: 055 250 39 46
🎥YouTube: DERMATOLOQ Dr. Fəridə Axundova
🌐Veb sayt: www.sizanaq.az