Ana səhifə
Dermatoloq Fəridə Axundova
Dermatologiya
aprel 08, 2026Akne vulgaris yalnız estetik bir qüsur deyil, dərinin ciddi bir iltihabi reaksiyasıdır. Bir çox xəstə dərinin "çirkli" olduğunu düşünərək onu gündə dəfələrlə yuyur. Lakin peşəkar bir dermatoloq üçün bu, ən böyük kosmetik yanlışdır. Yanlış təmizləmə nəticəsində dərinin təbii müdafiə baryeri sıradan çıxır və bakteriyalar üçün əlverişli zəmin yaranır. Dəri həkimi vurğulayır ki, sızanaqlı dərinin əsas ehtiyacı aqressiv yuma deyil, balansı bərpa edən yumşaq təmizlikdir.
Dərinin üzərindəki sebum (piy) əslində onu xarici təsirlərdən qorumaq üçün lazımdır. Lakin akne vulgaris zamanı bu yağın miqdarı artır. Bir çox insan bu yağı tamamilə yox etmək üçün spirtli losyonlara müraciət edir. Bir dermatoloq pasiyentlərinə izah edir ki, dərini "cırt-cırt" səsi gələnə qədər qurutmaq əslində daha çox sızanaq çıxmasına səbəb olur. Çünki quruyan dəri özünü bərpa etmək üçün ikiqat artıq yağ ifraz edir. Dəri həkimi tərəfindən seçilən yağsız (oil-free) təmizləyicilər bu balansı qorumağa kömək edir.
Yanlış təmizləmə həm də dərinin mikrobiotasını (faydalı bakteriyalar birliyini) pozur. Hər bir dəri həkimi bildirir ki, dərinin üzərindəki faydalı bakteriyalar məhv olduqda, akne yaradan zərərli mikroblar daha sürətlə çoxalır. Peşəkar bir dermatoloq nəzarətində edilən müalicədə dərinin flora balansını qoruyan probiotik tərkibli yuma gelləri ön plana çıxır.
Akne vulgaris xəstəliyi olan fərdlərdə yanlış təmizləmə dedikdə, dərinin hidrolipid mantiyasının aqressiv sürfaktantlarla (SLS/SLES) parçalanması başa düşülür. Bu pozulma dərinin pH səviyyəsini neytraldan qələviyə doğru sürüşdürür ki, bu da iltihab mediatorlarının aktivləşməsinə və sızanaq ocaqlarının genişlənməsinə səbəb olur. Düzgün təmizlik strategiyası dərini kənar çirkləndiricilərdən azad edərkən, eyni zamanda nəm balansını qoruyan sindet (sabunsuz) formulaların istifadəsinə əsaslanmalıdır. Dermatoloq rəyinə görə, gündəlik iki dəfə (səhər və axşam) tətbiq olunan yumşaq təmizlik, müalicənin effektivliyini 40% artırır.
Sindet İstifadəsi: Sabun içerməyən, dərinin pH-ına uyğun (5.5) vasitələr.
Məsamə Nəzarəti: Təmizləyicinin tərkibində salisil turşusunun olması sebumu həll edir.
Barmaq Ucları İlə Tətbiq: Süngər və ya fırçadan istifadə etmədən yumşaq masaj.
Otaq Temperturunda Su: Nə çox isti, nə çox soyuq su istifadəsi.
Birdəfəlik Salfetlər: Üzü qurulamaq üçün bakteriya yığmayan kağız dəsmallar.
Bir çox insan mətbəxindəki soda, şəkər və ya qəhvə qalıqları ilə üzünü təmizləməyə çalışır. Bir dermatoloq üçün bu, akne vulgaris xəstələri üçün ən böyük kabusdur. Bu maddələrin iri və iti hissəcikləri dərinin üst qatını cızır. Dəri həkimi xəbərdarlıq edir: bu cızıqlar vasitəsilə infeksiya bütün üzə yayılır və daha şiddətli sızanaq formalaşır. Ev üsulu "təmizləmə" metodları çox vaxt dərinin kimyəvi yanıqlarına və uzunmüddətli qızartılara (eritema) yol açır.
Hər bir dəri həkimi təsdiq edir ki, akne vulgaris iltihablı bir xəstəlikdir və iltihab olan nahiyəyə sürtünmə tətbiq etmək olmaz. Bir dermatoloq tərəfindən tövsiyə olunan fermentativ pilinqlər dərini zədələmədən ölü hüceyrələri uzaqlaşdırır. Yanlış təmizləmə vərdişlərindən imtina etmək, müalicənin ən mühüm mərhələsidir.
Mitselyar su istifadə edib üzünü yumayan insanlar akne vulgaris riskini artırırlar. Dermatoloq izah edir ki, mitselyar suyun tərkibindəki misellər (təmizləyici molekullar) dəri üzərində qaldıqda məsamələri tıxaya bilər. Bu da öz növbəsində yeni sızanaq elementlərinin yaranmasına səbəb olur. Dəri həkimi hər zaman mitselyar sudan sonra üzün mütləq su ilə yaxalanmasını və ya yuma geli ilə təmizlənməsini tələb edir.
Təmizləmə südləri isə çox vaxt yağlı dərili pasiyentlər üçün uyğun deyil. Bir dermatoloq müayinəsində pasiyentin dərinin teksturası yoxlanılmalı və ona uyğun tekstura seçilməlidir. Yanlış teksturaya malik təmizləyici akne vulgaris problemini xroniki hala sala bilər. Doğru təmizləmə dərinin nəfəs almasına şərait yaradır və dəri həkimi tərəfindən yazılan dərmanların dəriyə daha yaxşı hopmasını təmin edir.
Yanlış təmizləmə yalnız yuma vasitələri ilə bitmir; təmizlikdən sonrakı gigiyena da önəmlidir. Üzünü hər gün eyni pambıq dəsmalla silmək bakteriya yuvasına toxunmaq kimidir. Dəri həkimi akne vulgaris olanlara birdəfəlik kağız dəsmalları tövsiyə edir. Həmçinin, gecə dərinin təmizlənməsi qədər, təmiz yastıq üzündə yatmaq da vacibdir. Bir dermatoloq bildirir ki, yastıq üzündə toplanan yağ və ölü hüceyrələr təmiz dərini yenidən yoluxdura bilər.
Pasiyentlər çox vaxt gün boyu üzlərinə toxunurlar, bu da bir növ "yanlış təmizləmə" effektidir; çünki əllərdəki çirk təmiz dərini çirkləndirir. Dəri həkimi bu vərdişin tərgitilməsini xüsusi olaraq qeyd edir. Hər bir yeni sızanaq ocağı dərinin təmizlik zəncirindəki bir qopmanın nəticəsi ola bilər. Peşəkar bir dermatoloq yardımı ilə qurulan gigiyena zənciri, akne vulgaris probleminin həllində əvəzsizdir.
Akne vulgaris müalicəsi səbr və doğru təmizlik vərdişləri tələb edir. Yanlış təmizləmə metodları ilə dərini yormaq yerinə, peşəkar bir dəri həkimi nəzarətində düzgün proqram qurun. Bir dermatoloq sizin dərinin tipinə və akne dərəcəsinə uyğun ən yaxşı təmizləyicini seçəcək. Unutmayın ki, sağlam dəri təmiz baxımdan başlayır, lakin bu təmizlik mütləq elmi əsaslara söykənməlidir. Sızanaq keçici bir problemdir, yetər ki, ona doğru və peşəkar şəkildə yanaşasınız.
Dermatoloq Dr. Fəridə Axundova
☎️Əlaqə: 055 250 39 46
🎥YouTube: DERMATOLOQ Dr. Fəridə Axundova
🌐Veb sayt: www.sizanaq.az
06 fev 2026
