Ana səhifə
Dermatoloq Fəridə Axundova
Dermatologiya
aprel 08, 2026Gözəllik rəflərində gördüyünüz rəngbərəng skrablar cəlbedici görünə bilər, lakin dərinin mikrobiotası üçün onlar əsl "fəlakət"dir. Bir dermatoloq olaraq hər gün pasiyentlərimə skrabın dəriyə vurduğu ziyanları izah etməli oluram. İnsanlar çox vaxt sızanaq və qara nöqtələrdən qurtulmaq üçün bu vasitələrə əl atırlar, lakin nəticədə daha kəskin dermatitlərlə qarşılaşırlar. Peşəkar bir dəri həkimi üçün mexaniki sürtünmə dərinin təbii müdafiə sistemini məhv edən ən aqressiv metoddur.
Üz dərisi bədənin digər hissələrinə nisbətən çox nazikdir. Skrabın tərkibindəki silsium və ya bitki qabıqları dəri üzərində kəsiklər yaradır. Təcrübəli bir dermatoloq bildirir ki, bu kəsiklər gözlə görünməsə də, dərinin su balansını tamamilə pozur. Dəri həkimi müayinələrində mütəmadi skrab istifadə edən şəxslərin dərilərində xroniki qızartı və genişlənmiş damarlar müşahidə olunur. Bu isə dərinin artıq özünü bərpa edə bilmədiyinin göstəricisidir.
Xüsusilə həssas dərili insanlar üçün skrab istifadəsi bir növ "yanıq" effekti yaradır. Bir dermatoloq izah edir ki, dərini sürtmək melanosit hüceyrələrini stimullaşdırır və bu da üzdə qəhvəyi ləkələrin yaranmasına səbəb olur. Dəri həkimi tərəfindən aparılan ləkə müalicələrində skrab istifadəsi qəti qadağandır. Əgər sizdə keçməyən sızanaq ləkələri varsa, skrab həmin ləkələri daha da tündləşdirəcək.
Mexaniki eksfoliasiya (skrab) dərinin kommensal mikrobiotasını (faydalı bakteriyaları) fiziki olaraq uzaqlaşdıraraq dərinin kolonizasiya müqavimətini aşağı salır. Bu patoloji proses dərinin pH səviyyəsinin disbalansına və nəticədə oportunistik patogenlərin, xüsusilə Cutibacterium acnes bakteriyasının kəskin artımına səbəb olur. Skrabın yaratdığı mexaniki qıcıq keratinositlərin anormal proliferasiyasına (çoxalmasına) yol açır ki, bu da məsamələrin daha çox tıxanması və sızanaq ocaqlarının xronikləşməsi ilə nəticələnir. Peşəkar dermatoloq yanaşmasına görə, skrab istifadəsi dərinin "acid mantle" təbəqəsini dağıdaraq onu xarici allergenlərə qarşı hiper-reaktiv hala gətirir. Dəri həkimi tərəfindən təsdiqlənmiş müasir qulluq protokolları fiziki aşındırmanı tamamilə rədd edərək fermentativ təmizləməyə üstünlük verir.
Bakterial Disbalans: Faydalı bakteriyaların məhvi və sızanaq artımı.
Erkən Yaşlanma: Kollagen liflərinin mexaniki gərilmə nəticəsində zədələnməsi.
Kuperoz: Üzdəki kapilyar damarların partlaması və qalıcı qızartı.
Məsamə Genişlənməsi: Sərt sürtünmə nəticəsində məsamə divarlarının elastikliyini itirməsi.
Dehidratasiya: Dərinin alt qatlarındakı suyun sürətlə buxarlanması.
Dərinizdə sızanaq varsa, skrabdan istifadə etmək yaranın üzərinə duz səpmək kimidir. Bir dermatoloq sizə deyəcək ki, sızanaq daxili bir iltihabdır və onu kənardan sürtməklə sağaltmaq qeyri-mümkündür. Dəri həkimi xəbərdarlıq edir: skrab daxilindəki hissəciklər irinli sızanağın başını qoparır və infeksiyanı qan dövranına ötürür. Bu, bəzən daha ciddi dəri infeksiyalarına (məsələn, impetiqo) yol aça bilər.
Bundan əlavə, skrabdan sonra yaranan "təmizlik" hissi aldadıcıdır. Dəri özünü bərpa etmək üçün qabıq qoyur, bu isə yeni tıxanmış məsamələr yaradır. Dəri həkimi bildirir ki, skrab istifadə edən sızanaqlı xəstələrdə "qapalı komedonlar" daha çox rast gəlinir. Peşəkar bir dermatoloq bu döngəni qırmaq üçün yumşaq turşuları və ya professional klinik təmizləməni (hydrafacial və s.) tövsiyə edir.
Əgər artıq skrab istifadə edib dərinizi zədələmisinizsə, panikaya düşməyin. Bir dermatoloq ilk olaraq bütün aktiv maddələri (turşular, retinol) dayandırmağı və sadəcə baryer bərpa edən məhsullara keçməyi tapşıracaq. Dəri həkimi tərəfindən yazılan sink və ya mərkəzi asiya bitkisi (Centella Asiatica) tərkibli kremlər dərini sakitləşdirməyə kömək edəcək.
Skrabın yaratdığı sızanaq və ləkələr üçün isə zaman lazımdır. Dəri həkimi izah edir ki, dərinin hüceyrə yenilənməsi 28 gün çəkir. Bu müddətdə dərini nə çox yumaq, nə də günəşə məruz qoymaq olar. Bir dermatoloq olaraq tövsiyə edirəm ki, üzünüzü yuyarkən dəsmalla sürtmək yerinə, kağız salfetlə yavaşca suyunu alasınız. Bu, əlavə mexaniki qıcığın qarşısını alacaq.
Məsamələri təmizləmək üçün skrab yeganə yol deyil və ən pisi də deyil. Hər bir dermatoloq artıq "salisil turşusu" (BHA) tərəfdarıdır. Dəri həkimi bildirir ki, salisil turşusu yağda həll olduğu üçün məsamənin içinə girir və oradakı yağı dərini cızmadan təmizləyir. Bu, sızanaq yaranmasının qarşısını alan ən elmi yoldur.
Eyni zamanda, fermentativ pilinqlər (məsələn, papain və ya bromelain tərkibli) də hər bir dermatoloq tərəfindən sevilir. Onlar ölü hüceyrələri sadəcə "həzm edir". Dəri həkimi üçün bu, dəri baryerini qoruyaraq təmizləmənin ən ideal yoludur. Skrabın yaratdığı travmalarla mübarizə aparmaqdansa, bu müasir metodlara keçmək daha məntiqlidir.
Skrab ziyanı xəyal deyil, dərinin bioloji quruluşunun fiziki təcavüzə verdiyi cavabdır. Üzünüzü bir zımpara ilə sürtməyin; ona ehtiyacı olan nəmi və qayğını verin. Bir dermatoloq rəyi almadan heç bir aşındırıcı məhsulu rutininizə daxil etməyin. Dəri həkimi sizin dəriniz üçün ən təhlükəsiz bələdçidir. Unutmayın, sağlam dəri hamar görünmək üçün skrabın "itiliyinə" deyil, düzgün nəmləndirməyə və professional qulluğa ehtiyac duyur. Sızanaqlardan və ləkələrdən uzaq bir dəri üçün skrabları çantanızdan çıxarın.
Dermatoloq Dr. Fəridə Axundova
☎️Əlaqə: 055 250 39 46
🎥YouTube: DERMATOLOQ Dr. Fəridə Axundova
🌐Veb sayt: www.sizanaq.az
06 fev 2026
