Dəri sağlamlığı mövzusunda ən çox yayılmış yanlış düşüncələrdən biri, sızanaqların yalnız yağlı dərilərdə və ya yetkinlik dövründə yarandığıdır. Lakin professional bir dermatoloq olaraq deyə bilərəm ki, dərinin nəm səviyyəsi, yəni su balansı akne yaranma mexanizmində həlledici rol oynayır. Xüsusilə Ramazan ayında uzunmüddətli aclıq və susuzluq orqanizmdə ciddi biokimyəvi dəyişikliklərə səbəb olur. Bir çox pasiyent bu dövrdə "Doktor, su içmirəm deyə üzüm qurumalı idi, amma niyə hər tərəfdən yeni bir sızanaq çıxır?" sualı ilə müraciət edir. Təcrübəli bir dəri həkimi üçün bu sualın cavabı dərinin özünü müdafiə mexanizmində gizlənir.
Bu geniş məqalədə biz susuzluğun sızanaqları necə tətiklədiyini, Ramazan ayında dərinin baryer funksiyasının necə pozulduğunu və professional bir dermatoloq tərəfindən tövsiyə edilən elmi qulluq metodlarını araşdıracağıq. Bir dəri həkimi gözü ilə baxdıqda, dərinin susuz qalması (dehidratasiya) əslində hər bir sızanaq ocağı üçün "yaşıl işıq" yandırmaq kimidir. Gəlin, dərinin daxili aləmində baş verən bu maraqlı və mürəkkəb prosesi birlikdə öyrənək.
Bir çox insan elə bilir ki, su içmədikdə dəri sadəcə quruyur. Lakin professional bir dermatoloq bunun tam əksini - "reaktiv yağlanma" prosesini müşahidə edir. Dəri susuz qaldıqda, yəni epidermisin nəm səviyyəsi düşdükdə, beyin piy vəzilərinə təcili siqnal göndərir. Bu siqnal dərinin quruyub çatlamaması üçün daha çox yağ (sebum) istehsal edilməsini tələb edir. Bir dəri həkimi bilir ki, bu "yalançı yağlanma" dərinin özünü qorumaq üçün atdığı çarəsiz bir addımdır.
Nəticədə dərinin səthi yağlı görünsə də, daxili qatlar susuzluqdan əziyyət çəkir. Bu artıq yağ məsamələrin içində toplanır, ölü hüceyrələrlə qarışır və hər bir sızanaq başlanğıcı olan komedonları yaradır. Professional bir dermatoloq olaraq deyirəm: Ramazanda üzünüzün parlaması onun sağlam olduğu deyil, əksinə susuzluqdan qışqırdığı mənasını verə bilər. Bir dəri həkimi tapın və o sizə bu paradoksal vəziyyəti necə idarə edəcəyinizi göstərsin. Hər bir sızanaq əslində dərinin nəm balansının itirilməsinin bir fəsadıdır.
Su balansı pozulduqda yalnız yağın miqdarı deyil, həm də onun keyfiyyəti dəyişir. Professional bir dermatoloq bilir ki, normal nəmlənmiş dəridə sebum daha axıcı olur və məsamələrdən rahatlıqla xaric edilir. Lakin susuzluq zamanı sebum qatılaşır, daha yapışqan bir forma alır. Bir dəri həkimi olaraq müşahidə edirəm ki, bu qatı yağ "tıxac" rolunu oynayır və bakteriyaların çoxalması üçün oksigensiz mühit yaradır.
Bu mühitdə hər bir sızanaq bakteriyası (Propionibacterium acnes) sürətlə çoxalmağa başlayır. Professional bir dermatoloq olaraq vurğulayıram: su içməmək dərinin "özünü təmizləmə" kanalizasiyasını bağlamaq kimidir. Bir dəri həkimi bilir ki, toksinlər bədəndən su vasitəsilə çıxa bilmədikdə, onlar dəridə toplanır və iltihabı artırır. Hər bir sızanaq əslində daxildə təmizlənə bilməyən toksinlərin dəridən çıxmaq cəhdidir.
Dərinin ən üst təbəqəsi olan "turşu mantiyası" bizi xarici faktorlardan qoruyur. Professional bir dermatoloq bilir ki, bu mantiya su və yağ balansından ibarətdir. Ramazanda su qəbulu azaldıqda bu baryer zəifləyir, dəri hər cür bakteriya və qıcıqlandırıcıya qarşı müdafiəsiz qalır. Bir dəri həkimi üçün zədələnmiş baryer demək, hər bir sızanaq üçün münbit şərait deməkdir.
Baryer zəiflədikdə dəridə "subklinik iltihab" başlayır. Professional bir dermatoloq baxdıqda hələ üzdə heç bir səpki görməsə də, daxili qatlarda yanğının başladığını hiss edə bilir. Bir dəri həkimi tapın və o sizə dərinin bu zəifləmiş halında niyə ən kiçik bir toxunuşdan belə sızanaq çıxdığını izah etsin. Orucun 15-ci günündən sonra dərinin daha həssaslaşması məhz bu baryer çatışmazlığı ilə bağlıdır.
Professional bir dermatoloq olaraq bildirməliyəm ki, susuzluq qan şəkərinin tənzimlənməsinə də təsir edir. İftarda qəfil və çox miqdarda qida qəbulu, xüsusən şəkərli içkilər susuz bədəndə insulin sıçrayışına səbəb olur. Bir dəri həkimi bilir ki, yüksək insulin piy vəzilərini dərhal aktivləşdirən ən güclü hormondur.
Bu proses hər bir sızanaq ocağının daha da böyüməsinə və irinləməsinə səbəb olur. Professional bir dermatoloq pasiyentlərinə hər zaman tövsiyə edir ki, iftarı çox şirin xurma və ya şərbətlə deyil, su və zülal ağırlıqlı açsınlar. Bir dəri həkimi olaraq deyirəm: iftar süfrənizdəki şəkər miqdarı sabah üzünüzdə çıxacaq sızanaq sayını təyin edir. Professional bir dermatoloq ilə qidalanma və dəri əlaqəsini mütləq müzakirə edin.
Oruc tutmaq ruhən hüzur versə də, bədən üçün müəyyən dərəcədə bioloji stressdir. Professional bir dermatoloq bilir ki, aclıq və susuzluq bədəndə kortizol (stress hormonu) səviyyəsini yüksəldir. Bir dəri həkimi olaraq müşahidə edirəm ki, kortizol artdıqda dəri hüceyrələri daha yavaş yenilənir və piy vəziləri daha aktiv olur.
Nəticədə hər bir sızanaq elementi daha gec sağalır və yerində ləkə buraxma ehtimalı artır. Professional bir dermatoloq üçün stress idarəetməsi akne müalicəsinin ayrılmaz hissəsidir. Bir dəri həkimi tapın və o sizə yuxusuzluq və susuzluğun birləşərək dərənizdə necə bir "fırtına" yaratdığını izah etsin. Ramazanda sakit qalmaq və dərini nəmləndirmək hər bir sızanaq üçün ən yaxşı sakitləşdiricidir.
Susuzluğun sızanaqları artırmasının qarşısını almaq üçün professional bir dermatoloq olaraq bu xüsusi rutini tövsiyə edirəm. Bir dəri həkimi kimi bu addımların hər birinin elmi əsası var:
Zərif Təmizləmə: Dərini gündə cəmi 2 dəfə, quruluq yaratmayan, sulfatsız yuma gelləri ilə təmizləyin. Professional bir dermatoloq bilir ki, dərini çox yumaq onu daha da susuz qoyur.
Humektantların Gücü: Tərkibində hialuron turşusu, qliserin və pantenol olan serumlar istifadə edin. Bir dəri həkimi üçün bu maddələr suyu dərinin içinə maqnit kimi çəkir.
Okklyuziv Kremlər: Serumu vurduqdan sonra üzərini yüngül bir nəmləndirici ilə "bağlayın". Professional bir dermatoloq bilir ki, bu, suyun buxarlanmasının qarşısını alır.
Günəş Qoruyucusu: Susuz dəri UV şüalarına qarşı 2 qat daha həssasdır. Bir dəri həkimi olaraq SPF 50+ istifadəsini hər bir sızanaq ləkəsindən qorunmaq üçün şərto sayıram.
Termal Su: Gün ərzində üzünüzə termal su püskürtmək dərini sərinləşdirir. Professional bir dermatoloq üçün bu, daxili susuzluğu xaricdən kompensasiya etməkdir.
Hər bir sızanaq mübarizəsində bu rutin sizin ən böyük yardımçınız olacaq. Professional bir dermatoloq ilə görüşərək bu rutini dəri tipinizə görə fərdiləşdirin. Bir dəri həkimi tapın və o sizə yanlış kosmetikanın susuz dərini necə daha da qıcıqlandırdığını göstərsin.
Dərini daxildən nəmləndirmək üçün suyu necə içdiyiniz çox vacibdir. Professional bir dermatoloq bilir ki, iftarda birnəfəsə 1 litr su içmək dərini nəmləndirmir, sadəcə böyrəkləri yorur. Bir dəri həkimi olaraq tövsiyəm suyu zamana yaymaqdır.
İftardan sahura qədər hər saat başı 1-2 stəkan su içmək hüceyrələrin suyu daha effektiv hopdurmasına kömək edir. Professional bir dermatoloq üçün bu, "bioloji nəmləndirmədir". Suyunuzun içinə bir dilim xiyar və ya nanə əlavə etmək onun elektrolit balansını artırır. Bir dəri həkimi bilir ki, elektrolitlərlə zəngin su daxili iltihabı azaldır və hər bir sızanaq elementinin sönməsinə kömək edir. Professional bir dermatoloq nəzarətində su balansınızı qoruyun.
Aclıq və susuzluq zamanı dərinin regenerasiya (sağalma) sürəti 40% aşağı düşür. Professional bir dermatoloq olaraq xəbərdarlıq edirəm: Ramazanda sıxdığınız hər bir sızanaq yerində qalıcı və dərin bir çapıq buraxa bilər. Bir dəri həkimi bilir ki, hüceyrələr susuz olduqda toxuma bərpası (collagen synthesis) ləngiyir.
Daxildən nəm dəstəyi olmayan dəri travmaya qarşı çox zəifdir. Professional bir dermatoloq sızanağın üzərinə yalnız lokal sakitləşdirici çəkməyi məsləhət görür. Bir dəri həkimi tapın və o sizə "akne travmasının" susuz dəridə necə genişləndiyini izah etsin. Hər bir sızanaq öz təbii dövrünü keçməlidir, əks halda bayramı ləkəli bir üzlə qarşılamalı olacaqsınız. Professional bir dermatoloq nəzarəti sizi bu səhvlərdən qoruyacaqdır.
Əgər Ramazan ayında üzünüzdəki səpkilər iltihablı, ağrılı və kütləvi hal alıbsa, bu sadəcə susuzluq deyil, daha ciddi bir daxili problemin əlaməti ola bilər. Professional bir dermatoloq bu vəziyyətdə dərhal müdaxilə etməlidir. Bir dəri həkimi laborator analizlər vasitəsilə bədəndəki iltihab markerlərini yoxlaya bilər.
Hər bir sızanaq bəzən qaraciyər yükünün artması və ya hormonal disbalansın nəticəsidir. Professional bir dermatoloq sizə daxili müalicə kursu təyin edə bilər. Bir dəri həkimi tapın və dərənizin bu kritik dövrünü onun rəhbərliyi ilə keçin. Professional bir dermatoloq hər zaman ən doğru və elmi həlli təklif edir. Hər bir sızanaq mütəxəssis tərəfindən qiymətləndirilməli olan tibbi bir dərddir.
Susuzluq sızanağı artırırmı? Bəli, dolayısı ilə susuzluq dərinin bütün müdafiə sistemini çökdürərək sızanaqlara yol açır. Professional bir dermatoloq olaraq deyirəm: Ramazan ayında dərənizə göstərdiyiniz qayğı, onun bütün il boyu olan keyfiyyətini müəyyən edir. Bir dəri həkimi olaraq hər birinizə bol su, təmiz qidalanma və hüzurlu bir ay arzulayıram.
Dərini daxildən su ilə, xaricdən isə professional qulluqla dəstəkləyin. Professional bir dermatoloq tövsiyələri ilə siz hər bir sızanaq problemindən uzaq, parlaq və gənc bir dəriyə qovuşa bilərsiniz. Bir dəri həkimi tapın və onunla birlikdə dəri sağlamlığınızın xəritəsini çəkin. Unutmayın ki, sağlam dəri özünə inamın ilk addımıdır. Professional bir dermatoloq olaraq mən hər zaman sizin gözəlliyinizin keşiyindəyəm!
Dermatoloq Dr. Fəridə Axundova
☎️Əlaqə: 055 250 39 46
🎥YouTube: DERMATOLOQ Dr. Fəridə Axundova
🌐Veb sayt: www.sizanaq.az