Yetkin yaşda akne ilə mübarizə aparmaq, yeniyetməlik dövründəkindən daha yorucudur. Çünki artıq dəriniz daha həssasdır və hər bir səhv müdaxilə qalıcı iz və ya ləkə buraxa bilər. Professional bir dermatoloq üçün yetkinlərdə sızanaq probleminin üç əsas dirəyi var: Hormonlar, Stress və Qidalanma. Bu üç amil bir-birini tetikleyerek dərini sanki bir iltihab ocağına çevirir. Bir dəri həkimi olaraq mən hər gün pasiyentlərimə izah edirəm ki, yalnız kremlərlə bu üçlü zənciri qırmaq mümkün deyil; həyat tərzində köklü dəyişikliklər şərtdir.
Yetkinlərdə, xüsusilə qadınlarda çənə və alt çənə xəttində yaranan sızanaq elementləri çox vaxt hormonal mənşəlidir. Professional bir dermatoloq bu nahiyəni müayinə edərkən dərhal Polikistik Yumurtalıq Sindromu (PKYS) və ya digər endokrin pozuntulardan şübhələnə bilər. Bir dəri həkimi androgrenlərin piy vəzilərinə olan təsirini azaltmaq üçün xüsusi daxili müalicələr təyin edir. Hormonlar tənzimlənmədən dəridəki sızanaq heç vaxt tamamilə sağalmayacaq, sadəcə müvəqqəti olaraq sakitləşəcəkdir.
Elm artıq sübut edib ki, nə yediyimiz dərhal üzümüzdə əks olunur. Professional bir dermatoloq pasiyentlərinə yüksək glisemik indeksli qidalardan (şəkər, ağ un, hazır şirniyyatlar) uzaq durmağı tövsiyə edir. Bir dəri həkimi üçün şəkərli qidalar bədəndə insulini artırır, bu da dolayı yolla sebum istehsalını və sızanaq yaranmasını tətikləyir. Həmçinin, süd məhsullarının bəzi insanlarda akne alovlanmasına səbəb olduğu da bir həqiqətdir. Düzgün pəhriz müalicənin ayrılmaz hissəsidir.
Biz stress keçirdikdə beynimiz piy vəzilərinə "daha çox yağ istehsal et" əmri göndərir. Professional bir dermatoloq pasiyentin emosional vəziyyətini hər zaman nəzərə alır. Bir dəri həkimi olaraq müşahidə edirəm ki, yuxusuzluq və xroniki yorğunluq dərinin baryer funksiyasını pozur. Baryeri pozulmuş dəri isə bakteriyalara qarşı müdafiəsiz qalır və hər bir xırda qıcıqlanma iltihablı bir sızanaq elementinə çevrilir. Stressi idarə etmək, təmiz dərinin açarıdır.
Yetkinlər çox vaxt sızanaqları təmizləmək üçün dərini həddindən artıq yuyurlar. Professional bir dermatoloq bildirir ki, dərini aqressiv şəkildə yumaq daxili yağ balansını daha da pozur. Bir dəri həkimi hər zaman tövsiyə edir: dərini gündə cəmi iki dəfə, yumşaq və pH balanslı vasitələrlə təmizləyin. Hər çıxan sızanaq üçün spirtli toniklərdən istifadə etmək dərini qurutsa da, bədən bunu "daha çox yağ istehsal etməliyəm" siqnalı kimi qəbul edir və nəticə daha acınacaqlı olur.
Yeniyetmələrdə hüceyrə yenilənməsi 28 gün çəkirsə, 35 yaşdan sonra bu müddət 45-50 günə qədər uzana bilər. Professional bir dermatoloq bu fərqi nəzərə alaraq müalicə müddətini planlaşdırır. Bir dəri həkimi olaraq pasiyentlərimə səbirli olmağı aşılayıram. Bir sızanaq elementinin tamamilə yox olması və yerində qalan ləkənin solması yetkinlərdə daha çox zaman və xüsusi qulluq tələb edir.
Bir çox yetkin elə düşünür ki, günəş sızanaqları qurudur. Professional bir dermatoloq üçün bu, böyük bir mifdir. Günəş şüaları daxili iltihabı artırır və hər bir sızanaq yerində qalıcı bir piqment ləkəsi (post-inflammatory hyperpigmentation) buraxır. Bir dəri həkimi sızanaqlı dəri üçün mütləq su əsaslı və komedogen olmayan günəş qoruyucularını (SPF) hər fəsildə istifadə etməyi məsləhət görür.
Bəzən sızanaqların həlli yalnız bir mütəxəssisin əlində olmur. Professional bir dermatoloq lazım gəldikdə sizi bir endokrinoloq və ya dietoloqa yönləndirə bilər. Bir dəri həkimi olaraq mən inanıram ki, kompleks yanaşma ən qalıcı nəticəni verir. Sızanaqlarla mübarizə daxildən başlamalı və xaricdən professional qulluqla tamamlanmalıdır. Hər bir sızanaq sizin üçün bir dərdir, bizim üçün isə həll olunmalı bir tapşırıqdır.
Yetkin yaşda sızanaqlar bir "taley" deyil. Professional bir dermatoloq yardımı ilə hormonlarınızı, qidalanmanızı və stressinizi tənzimləyərək arzuladığınız dəriyə qovuşa bilərsiniz. Bir dəri həkimi olaraq sizə tək tövsiyəm: daxili səsinizi dinləyin və dərinizə eksperimentlər aparmaq yerinə elmi metodlara etibar edin. Sağlam bir sızanaq müalicəsi sizi həm aynada, həm də həyatda daha xoşbəxt edəcəkdir.
Dermatoloq Dr. Fəridə Axundova
☎️Əlaqə: 055 250 39 46
🎥YouTube: DERMATOLOQ Dr. Fəridə Axundova
🌐Veb sayt: www.sizanaq.az